Легенда за заборавениот капак и раѓањето на синото езеро

Во дамнешни времиња, таму каде што денес бранува синото Охридско Езеро, се простирала една од најубавите и најплодните долини во целиот свет. Наместо вода, до каде што ти поглед стига, имало зелени ливади, бујни пасишта и ниви кои раѓале обилен плод. Во средината на таа долина, припиено до високиот рид, имало едно мало, мирно село во кое живееле вредни и побожни луѓе. Со овие зборови почнува легендата запишана од Марко Цепенков за настанокот на Охридското Езеро. Легендата продолжува….

– Но, ова село имало една голема мака — немало ниту бунар, ниту чешма од каде што мештаните би можеле да наполнат вода за пиење и за стоката. Единствениот спас за луѓето бил еден мал, но исклучително силен извор на чиста вода, скриен во пазувите на долината.

Аманетот на стариот дедо

Овој извор не бил обичен. Водата во него имала чудна, речиси волшебна моќ, но со себе носела и голема опасност. Затоа, уште од прадедовци, во селото се пренесувал еден важен аманет. Пред да замине од овој свет, најстариот дедо во селото ги повикал сите мештани и им рекол:

„Чеда мои, изворот ни дава живот, но во него спие и страшна сила. Секогаш кога ќе наполните стомни со вода, со тешкиот дрвен капак мора цврсто да го затворите изворот. Не заборавајте го ова, оти ако капакот остане тргнат, водата ќе потече со незапирлива сила, ќе ја поплави долината и сите ќе нѐ удави!“

Селаните со децении и векови свето го почитувале овој аманет. Секоја жена, девојка или момче кои оделе по вода на изворот, внимателно го ставале капакот назад, уверувајќи се дека ниту една капка не тече надвор. Сè додека не дошла една кобна, несреќна ноќ.

Кобната ноќ и младата невеста

Во селото се правела голема веселба. Едно од семејствата славело, па куќата била полна со гости. На сред ноќ, на домаќините им снемало ладна вода за пиење, па ја испратиле младата невеста набрзина да отрча до изворот и да ги наполни стомните.

Невестата, уште во занес од музиката и ората, со песна на усните и стомни во рацете, стигнала до изворот. Го тргнала тешкиот капак, ги наполнила стомните до врв со ладна и бистра вода и ги дигнала на рамениците. Но, во тој миг, од далечината се слушнале гласовите на нејзините блиски кои ја довикувале да побрза. Во уплав и брзање, мислејќи само како побрзо да се врати на славењето кај сопругот, таа се свртила и потрчала кон селото.

Го заборавила најважното — не го ставила капакот врз изворот.

Потопот и раѓањето на езерото

Штом изворот останал отворен, подземните сили се ослободиле. Водата почнала да блика со невидена сила. Отпрвин тивко се леела по тревата, но како што одминувала ноќта, таа почнала да дивее и да клокоти, излегувајќи во огромни млазови од утробата на земјата.

Кога утринското сонце почнало да изгрева, селаните се разбудиле од чуден, татнежен шум. Кога ги отвориле портите, ги дочекала страшна глетка: нивните убави ниви и зелени ливади исчезнале. Наместо нив, пред очите им се простирала огромна, бескрајна водена површина која сè уште растела и ги поплавувала ниските куќи.

Во паника и страв за своите животи, луѓето почнале да бегаат нагоре, кон високиот рид што се издигал над долината. Оттаму, немоќни и со солзи во очите, гледале како водата засекогаш го голта нивното старо огниште.

Изворот бликал со денови, сè додека целата долина не се наполнила до самите рабови на планините. Кога водата конечно се смирила и се израмнила, таа станала бистра како солза, отсликувајќи го синото небо над неа.

Така, од заборавениот капак на младата невеста, се родило преубавото Охридско Езеро, а народот кој се спасил на ридот, таму го изградил својот нов град — Охрид.