Хрватска: земја на 1.000 острови, антички палати и плажи за секој вкус

Замислете крајбрежје кое,ако се измери само на копното, е долго 1.777 километри – но кога ќе се додадат и брегови на островите, бројката скока на неверојатни 5.835 километри, што хрватската крајбрежна линија ја прави трета по должина во целото Средоземје, веднаш по Грција и Италија. Официјално, во Јадранот, Хрватска има повеќе од 1.180 острови, островчиња и гребени, а населени се само околу 50 од нив. Останатите се чисти, диви парчиња карпа и шума на кои некогаш само рибар или овчар со стадото овци го поминуваат денот.

Но Хрватска не е само море. Тоа е земја со прекрасни градови, антички палати во кои луѓето сè уште живеат, водопади, а зимно време има и планини со добри скијачки терени. Во овој текст ќе ви покажеме кои места задолжително треба да ги ставите на листата за посета, а потоа и кога е најдобро да тргнете на патување – зависно дали барате забава, мир, активности или зимска култура.

Места што го кројат образот на Хрватска

Дубровник, наречен и „Бисер на Јадранот”, е град стар повеќе од 1.000 години, опкружен со една од најдобро зачуваните средновековни тврдини во Европа – дебели камени ѕидини долги речиси 2 километри, по кои може да се прошета и да се добие поглед кон целиот стар град и морето.

Сплит е град изграден буквално внатре во антички римски дворец. Дворецот на императорот Диоклецијан бил подигнат меѓу 295 и 305 година, кога Диоклецијан, по сопствен избор се повлекол од власт – нешто што навистина било ретко за римските императори. Денес, во рамките на тие ѕидини живеат околу 3.000 луѓе, а просторот е преполн со кафулиња, бутици и ресторани. Самиот дворец нема влезница, освен подрумите – а тие вреди да се посетат. Голем дел од белиот камен со кој е граден дворецот е донесен од соседниот остров Брач. Од 1979 година, целиот комплекс е се наоѓа на УНЕСКО листата како светско наследство.

Задар крие два модерни бисери токму на своето шеталиште. Првиот е Морските оргули, скали кои навидум изгледаат како обична промена­да, но под нив се скриени 35 цевки кои, со помош на бранови и воздушен притисок, свират музика без никаква струја. Тоновите се наштимани во 5 акорди инспирирани од традиционалните далматинските песни. Веднаш до него е „Поздрав на сонцето” – круг од 300 соларни плочи кои дење собираат енергија, а навечер ја враќаат во вид на светлосна претстава што имитира движење на планетите. Славниот режисер Алфред Хичког престојувал во Задар во мај 1964 година. За време на својот престој, тој бил сместен во собата 204 во тогашниот хотел „Загреб“, кој се наоѓал токму на задарското шеталиште (рива). Гледајќи го залезот на Сонцето од прозорецот на својата соба, Хичкок ја изговорил култната реченица која денес ја знаат сите туристи: „Залезот на сонцето во Задар е најубав во светот и е поубав од оној во Ки Вест, Флорида, на кој му аплаудираат секоја вечер.“ Иако во тоа време (1964 година) сè уште ги немало модерните инсталации како „Морските оргули“ и „Поздрав до Сонцето“ (кои се изградени подоцна), природната положба на градот и начинот на кој Сонцето заоѓа целосно го фасцинирале Хичког, а задарскиот залез денес има статус на светска атракција.

Пула, во Истра, го чува едниот од најдобро сочуваните римски амфитеатри на свет – Арената, шесто најголема по големина меѓу сите што се сочувани, која во времето на Римјаните примала и до 23 000 гледачи. Толку важна е за идентитетот на градот што во минатото се појавувала и на хрватската банкнота од 10 куни. Денес во неа секое лето се одржува филмскиот фестивал во Пула (традиција од 1954 година), а на истата сцена настапувале и светски имиња како Елтон Џон и Стинг.

Загреб, главниот град, се крие зад секојдневниот живот на еден вистински европски град – но има и едно мало чудо: малата жичара која ги поврзува Долниот и Горниот град (Градец). Таа е официјално признаена како најкратката жичара на светот наменета за јавен превоз, со точна должина на пругата од само 66 метри.

Еве уште неколку фасцинантни факти за оваа загрепска атракција:

• Временска капсула: Покрај тоа што е најкратка, таа е и најстариот јавен превоз во Загреб. Пуштена е во погон во 1890 година, што значи дека е цела деценија постара од загрепскиот електричен трамвај.
• Брзина и патување: Патувањето од почетната станица (во Томиќевата улица) до крајната (под кулата Лотршчак) трае точно 64 секунди.
• Голема висинска разлика: Иако патеката е исклучително кратка, таа совладува висинска разлика од 30,5 метри под многу стрмен наклон (од 52%), што ја прави и една од најстрмните во светот.
• Културно добро: Бидејќи до денес го има задржано својот првобитен изглед, конструкција и поголем дел од техничките карактеристики, таа е заштитена како споменик на културата.

Денес е една од главните туристички атракции во Загреб, па речиси е невозможно да се посети Горниот град без едно едноминутно возење со оваа историска „стара дама“.

Малку подалеку е и Музеј на скршени врски – место каде луѓе од цел свет испраќаат предмети поврзани со завршени врски, заедно со нивната приказна, што го прави еден од најнеобичните музеи во Европа.

Кога станува збор за острови, листата е речиси бескрајна, но неколку се издвојуваат. Хвар е еден од најсончевите острови во Европа – над 2.700 часа сонце годишно – познат и по полињата со лаванда и по живиот ноќен живот во градот Хвар. Корчула според легендата е родното место на Марко Поло (роден 1254 година), а куќата во која се верува дека е роден денес е музеј. Уличките во старото градско јадро се изградени во вид на „рибна коска”. Крк и Црes се двата најголеми јадрански острови, секој со површина од околу 405 квадратни километри – Крк е поврзан со копното со мост. Островот Паг е светски познат гастрономски и забавен центар. Познат е по Пашкото сирење (кое има специфичен вкус бидејќи овците јадат трева солена од бурата), пашката чипка (заштитена од УНЕСКО) и по плажата Зрче (која ја нарекуваат „хрватската Ибица“ поради лудите летни забави)

Островот Млет важи за еден од најубавите, најмистичните и најзелените острови на целото Јадранско Море. Се наоѓа во јужниот дел на Далмација, во близина на Дубровник и островот Корчула.

Еве по што е препознатлив и зошто Млет е толку посебен:

1. Најзелениот остров на Јадранот

Млет има прекар „Зелениот остров“ бидејќи повеќе од 70% од неговата површина е прекриена со густи шуми со бор и даб. Поради својата недопрена природа, целиот западен дел од островот уште во 1960 година е прогласен за Национален парк Млет (најстар национален парк на Јадранот).

2. Остров во остров (Природен феномен)

Најголемата атракција на Млет се двете солени езера — Големото и Малото Езеро. Во средината на Големото Езеро се наоѓа мал остров, наречен Света Марија, на кој во 12 век бил изграден бенедиктински манастир и црква. Ова место изгледа како од бајка и е омилена локација за фотографирање и прошетки.

3. Легендата за Одисеј

Според старогрчката митологија и епот на Хомер, се верува дека токму Млет е митскиот остров Огигија, каде што преубавата нимфа Калипсо го држела заробен старогрчкиот јунак Одисеј цели седум години. На островот денес можете да ја посетите познатата Одисеева пештера (Odisejeva špilja), која има специфична сина боја на водата кога сонцето продира во неа напладне.

4. Остров на мирот

За разлика од Хвар или Паг, каде што има луд ноќен живот, Млет е оаза на апсолутен мир, тишина и релаксација. Тој е совршен за вљубениците во природата, планинарењето, возењето велосипед и нуркањето.

До него најлесно се стигнува со катамаран или траект од Дубровник, Сплит или од полуостровот Пељешац.

Кога е најдобро да се тргне – сезонски водич

Лето (јуни – август): врело сонце, фестивали и преполни плажи

Ова е врвот на туристичката сезона. Иако просекот на максимумите е околу 32°C, во јули и август, за време на топлотните бранови, температурите во градови како Сплит, Задар или Дубровник неретко се искачуваат и над 36°C – 38°C. Морето се загрева до пријатни 25°C – совршено за пливање. Вечерите се топли и долги, идеални за прошетки покрај морето.

Јуни се смета за најубавиот месец од летниот период – небото е чисто, фестивалите почнуваат, а сепак нема преголема гужва. Траектите тргуваат по летниот распоред, па острови како Црeс, Хвар и Млет се лесно достапни.

Јули е месецот кога навистина треба да резервирате однапред – плажите се полни, а цените растат. Ако сакате мир, одете кон Корнатските острови или земете кајак од Дубровник за да истражувате помали заливи. Во Дубровник почнува познатиот летен фестивал, а Загреб го прославува фолклорот со меѓународен фестивал.

Август е месецот кога морето е најтопло. На островот Паг се одржува голема техно забава, во Вараждин има музички и културен фестивал, на Крк има саем чии корени датираат од времето на Венецијанците, а во Сињ се одржува витешкото надигрување со копја „Сињска алка” – турнир кој датира уште од 18 век и денес е заштитен како нематеријално културно наследство.

Пролет и есен (мај, септември, октомври): идеално време

Овој период многумина искусни патници го сметаат за најубавото време за посета на Хрватска. Температурите се движат меѓу 17°C и 25°C, морето е пријатно (околу 15°C во април, до 23°C во септември), а плажите и заливите кои во летата се преполни сега се речиси пусти.

Мај е совршен за прошетки по плоштадите. Цените на сместувањето паѓаат, а реките Цетина и Зрмања (источно од Задар) стануваат рај за рафтинг. Тогаш почнува и Sea Star Festival, кој ја означува почетокот на летната туристичка сезона.

Септември е одличен за плажа без гужва, а во Истра започнува сезоната на тартуфи. Истранските бели тартуфи се меѓу најскапите во светот, а тие се пронаоѓаат со помош на посебно обучени кучиња кои го мирисаат вкопаниот деликатес длабоко под земја – доживување кое сè повеќе туристи го избираат како дел од гастро-турата низ полуостровот.

Октомври е времето кога крајбрежјето е сè уште топло со пријатни вечери. Совршено е за тивко разгледување на островите или прошетка по ѕидините на Дубровник без да чекате во редиците на туристи.

Занимливости за крај

Покрај сезонските совети и местата, вреди да се знае и дека:

Хрватскиот јазик дал збор на целиот свет – кравата (cravat, врска за врат) потекнува токму од хрватските војници кои носеле специфични шалови околу вратот, а зборот доаѓа од францускиот изговор на „Hrvat” (Хрват).

Расата на кучиња далматинец го добила името според областа Далмација, нивна претпоставена прататковина.

Никола Тесла, еден од најзначајните умови во историјата на електротехниката, е роден во селото Смиљан, во областа Лика во денешна Хрватска.

Плитвичките езера се состојат од 16 поврзани езера, поврзани со повеќе од 90 водопади и брзаци – а тие водопади буквално растат, бидејќи минералните наслаги се таложат со брзина од приближно 1 сантиметар годишно, постојано менувајќи го изгледот.

Подрумите на Диоклецијановиот дворец во Сплит, според легендата, биле изградени со таква акустика што императорот можел да го чуе секој чекор на потенцијалните атентатори, а денес таа акустика служи на концертите и изложбите што се одржуваат во истиот простор.

Без разлика дали барате забава, мир, активен одмор или зимска авантура, Хрватска секогаш има добра понуда. Само треба да знаете кое место и кој месец да го изберете.